Nieuw land in zicht. Sociaaldemocratisch kompas voor de 21ste eeuw
In dit boek beschrijft Bart Martens hoe drie wereldsystemen - het financiële
systeem, de wereldeconomie en het wereldecosysteem - fundamenteel ontregeld zijn
en met elkaar botsen. De aard en de omvang van deze crisissen zorgen ervoor dat
we er niet zomaar kunnen ‘uitgroeien'. Voortplaveien van het klassieke en
ouderwetse groeipad leidt ons niet uit de tunnel, maar rijdt ons alleen verder
vast. De auteur onderwerpt daarom het wereldsysteem aan een grondige revisie,
met het oog op een detectie en reparatie van systeemfouten.
Vanuit een
nieuwe internationale rechtvaardigheidstheorie trekt hij de krijtlijnen voor een
radicaal herstelprogramma. Nieuwe instrumenten worden ingezet binnen een nieuwe
institutionele architectuur om de gemengde economie van de zwalpende nationale
verzorgingsstaat recht te trekken en een sterke globale tegenhanger te geven.
Een krachtdadig globaal bestuur dat uitgaat van een ‘soevereiniteit van de
mensheid' en een gelijk ‘aardeaandeel' voor elke wereldburger, zorgt voor een
herregulering van de markten en een duurzaam beheer van het mondiaal ‘gemeen
goed' zoals het wereldmilieusysteem. Samen met deze institutionele omwenteling,
vindt ook een technologisch en cultureel veranderingsproces plaats dat onze
oliegebaseerde ontginnings- en verspillingseconomie omvormt tot een duurzame
kringloopeconomie die een groeiende wereldbevolking blijvend in de
wereldeconomie kan insluiten.
Met dat wereldbeeld voor ogen ontwikkelt Bart Martens een nieuw profiel voor de Vlaamse sociaaldemocratie. Zoals de
sociaaldemocraten tijdens de vorige eeuw de regisseurs waren van de nationale
verzorgingsstaat, moeten zij in de 21ste eeuw het ‘collectieve willen' weten te
bundelen rond een gemeenschappelijk gedragen programma voor een nieuwe
wereldorde die inclusiever, socialer en duurzamer is.
Beter een breed participatie- en verkenningsproces in de beginfase van grote infrastructuurprojecten
01/03/2010
"Door in een vroeg stadium van de besluitvorming – bij de probleemverkenning –
heel breed te gaan en de creativiteit van de samenleving te gebruiken om
alternatieve oplossingsrichtingen in beeld te krijgen en de belangen van alle
betrokken actoren helder te formuleren, krijg je betere besluiten die beter
onderbouwd en breder gedragen worden. Liever deze inspraak aan de voorkant dan
de inflatie van inspraak achteraf (rond de sectorale uitvoeringsplannen en
vergunningen). Uiteraard moet dat breed participatie- en verkenningsproces in de
beginfase gevoed worden door een goed onderbouwde strategische
effectenbeoordeling (onder de vorm van een maatschappelijke kostenbaten analyse)
om inzicht te verschaffen over de maatschappelijke impact van de verschillende
opties en hun nut en noodzaak. Dit om te voorkomen dat inzichtloze inspraak
leidt tot uitzichtloze uitspraken.” Dat is volgens Bart Martens de essentie van het werk dat de afgelopen weken werd verricht in de ad hoc Commissie Versnelling
Maatschappelijk Belangrijke Investeringsprojecten in het Vlaams Parlement.
Federale maatregelen dwarsbomen Vlaams beleid hernieuwbare energie
25/02/2010
Vlaanderen trekt volop de kaart van hernieuwbare energie. Zo worden de
aansluiting en de productie van stroom uit hernieuwbare energiebronnen
en kwalitatieve warmtekrachtkoppeling door Vlaamse maatregelen
gestimuleerd. Maar die Vlaamse inspanningen worden doorkruist door
federale beslissingen zoals de injectietarieven. Daarom roepen Vlaams
parlementsleden Bart Martens (sp.a), Liesbeth Homans en Carl
Decaluwe (CD&V), de Vlaamse regering op om
zo snel mogelijk een einde te maken aan deze contraproductieve federale
maatregel.
De federale regering besliste dat tegen
eind 2009 het belang van Suez in Fluxys moet teruggedrongen worden onder de 25
%. Onder deze blokkeringsminderheid kan Suez geen strategische beslissingen
inzake netbeheer (die bvb in het voordeel zijn van nieuwkomers op de netten)
meer afblokken. Dat past volledig in het beleid van ontvlechting van
activiteiten op onze energiemarkt. Het feit dat Suez zich nu volledig wil
terugtrekken uit Fluxys (en Elia), geeft duidelijk aan dat Suez voornamelijk om
strategische redenen in het netbeheer zit, maw om het nieuwe spelers op de markt
moeilijk te maken...
sp.a vindt bij monde van Bart Martens dat we hier onze
conclusies moeten uit trekken voor het Vlaams distributienet. In de gemende
distributiesector in Vlaanderen heeft Electrabel nog 30 % van de aandelen, dat
is dus meer dan een blokkeringsminderheid. Martens pleit ervoor om in afwachting
van het volledig verdwijnen van Electrabel in de distributie-intercommunales -
volgens het decreet intergemeentelijke samenwerking voorzien tegen 2018 - de
producenten/leveranciers nu al te verplichten om in eerste instantie onder de
blokkeringsminderheid te kruipen zodat ook bij de distributienetten meer
garanties komen op een onafhankelijk beheer.
Vlaanderen heeft genoeg afvalovens
01/02/2010
Vlaanderen wordt overstelpt met een wildgroei aan nieuwe initiatieven
voor afvalverbranding. Vaak gaan die gepaard met heel wat ongerustheid
in de omgeving. Neem nu de plannen van Recover Energy in Kampenhout.
Die zetten niet alleen heel Kampenhout op stelten, maar ook gemeenten
als Haacht en Boortmeerbeek. Ondertussen blijkt echter dat het aanbod
aan afval door meer selectieve inzameling en door de economische crisis
is gedaald en dat huishoudelijk afval en vergelijkbare
bedrijfsafvalstoffen andere verwerkingsroutes vinden. Zo verwerkt de
biostoomcentrale van Electrawinds in Oostende en de wervelbedoven van
Stora Enso in Langerbrugge hoogcalorische reststromen van voorbehandeld
huishoudelijk afval. In Nederland en Duitsland is er sprake van een
gigantische overcapaciteit die goeddraaiende ovens in de mottenballen
doet gaan. De Vlaamse ovens hebben een tekort aan 3000 ton afval per
week. Sommige ovenlijnen werden ook hier al stilgelegd.
Door een onvoorzien tekort aan omvormers
voor de installatie van zonnepanelen, dreigden veel Vlaamse installateurs in
financiële moeilijkheden te komen. Ook gezinnen riskeerden geld mis te lopen.
Vlaams parlementslid Bart Martens (SP.A) dokterde een oplossing uit en zorgde
via een amendering van het programmadecreet voor een overgangsregeling.
Schauvliege talmt met activering Boscompensatiefonds voor lokale besturen
27/01/2010
Het bosareaal in Vlaanderen is er berooid
aan toe. Het bosdecreet voorziet wel in een compensatieplicht - door nieuwe
bebossing in natura of door het storten van middelen in het boscompensatiefonds
- maar van echte compenserende bebossing komt vaak weinig in huis. Uit een
recent schriftelijke vraag van
Els Robeyns blijkt dat in 2008 middelen vastgelegd werden voor
de aankoop van 194 ha waarvan 98 ha effectief werd aangekocht. In
datzelfde jaar werden echter 246 ha bos gekapt, waarvan slechts
100 ha
elders werd herplant. De financiële compensatie leidt dus tot onvoldoende nieuwe
bosssen om het bosareaal op peil te houden.
Vlaanderen moet resoluut gaan voor daling 30 % broeikasgasemissies
11/01/2010
Einde 2009 was er de teleurstellende
afloop van de klimaattop in Kopenhagen. De verwachtingen over de top waren
hooggespannen, maar zijn duidelijk niet ingelost. Maar dat wil niet zeggen dat
Kopenhagen zonder gevolgen blijft. Zo werd afgesproken dat de wereldwijde
inspanningen op vlak van klimaat ertoe moeten leiden dat de opwarming beperkt
blijft tot 2°C. Industrielanden worden uitgenodigd om
tegen februari van dit jaar kenbaar te maken in welke mate zij daartoe hun
broeikasgasuitstoot tegen 2020 zullen terugdringen. En dat zorgt uiteraard voor
discussie binnen de Europese Unie. Sp.a vindt alvast dat Europa resoluut voor
een daling met 30% moet gaan.
Opiniestuk verschenen in De Standaard op 21 december 2009
Nooit waren de verwachtingen voor een klimaattop zo hoog gespannen,
nooit de uitkomst zo teleurstellend. De top werd een flop. Hopenhagen
een hoop ellende. Geen akkoord over de noodzakelijke vermindering in de
uitstoot van broeikasgassen, geen mechanismes om bosbehoud en
-bescherming te financieren, geen engagementen om ook in lucht- en
scheepvaart het energieverbruik en de uitstoot aan banden te leggen,
geen oplossingen voor de reserves aan "schone lucht" die sommige landen
hebben opgebouwd en die een echte vermindering van de uitstoot in de
weg staan... Alleen wat smartengeld voor de ontwikkelingslanden die
daarmee een stukje van de immense factuur kunnen betalen die het
verwoestend klimaat daar nu al achterlaat.
13 december is ook Bart Martens, als vertegenwoordiger van het Vlaams Parlement, naar Kopenhagen vertrokken. Hij vervoegt er de Belgische delegatie en hoopt zelf mee aan de kar te kunnen trekken.
Minister Schauvlighe gaat met de trein naar de klimaattop in Kopenhagen. Dat strekt haar tot eer. "Leading by example". Ik geef toe: haar goede voorbeeld is deze keer aan mij voorbij gegaan. Ik vlieg en mis de 12 uur bollende klimaattrein.
Toch hoop ik dat haar signaal door anderen wordt opgepikt. Door haar partijgenoot Wouter Beke bijvoorbeeld die de commissie financiën van de Senaat naar New York wil overvliegen voor een overleg met IMF, terwijl deze mensen regelmatig Brussel aandoen. Of door collega minister De Crem. Diens plannen voor een uitstapje naar Zuid-Amerika lijken wel afkomstig uit een betere reisgids. De minister zou eerst van Brussel naar het Braziliaanse Amazonewoud vliegen (Manaus). Vandaar zou het naar Rio De Janeiro en de Chileense hoofdstad Santiago gaan, waarna koers zou worden gezet naar Mendoza, de Argentijnse wijnhoofdstad. Eindpunt van de reis is Iguazu. Die plek op de grens tussen Argentinië en Brazilië is vooral bekend wegens de enorme watervallen. Na een bezoek aan Buenos Aires zou terug naar Brussel worden gevlogen. Klap op de vuurpijl: de tienkoppige delegatie wou zich laten transporteren door de Airbus 330 die het Belgisch leger net in gebruik heeft genomen. Een toestel met een capaciteit van 270 personen dat er per uur 5,5 ton kerosine doorjaagt. Minister Schauvlieghe mag nog vele treinreisjes plannen om dat goed te maken.
Dan doen mijn Brusselse sp.a collega's Jef Van Damme en Willem Stevens
beter. Zij zijn vorige week met de fiets naar Kopenhagen getrokken.
Daar kan zelfs onze Vlaamse milieuminister nog een puntje aan zuigen.
Maar om haar gerust te stellen: deze berouwvolle klimaatzondaar zal
zijn 460 kg CO2-uitstoot van de Kopenhagen trip via CO2logic
compenseren.
In dit boek beschrijft Bart Martens hoe drie wereldsystemen - het financiële
systeem, de wereldeconomie en het wereldecosysteem - fundamenteel ontregeld zijn
en met elkaar botsen. De aard en de omvang van deze crisissen zorgen ervoor dat
we er niet zomaar kunnen ‘uitgroeien'. Voortplaveien van het klassieke en
ouderwetse groeipad leidt ons niet uit de tunnel, maar rijdt ons alleen verder
vast. De auteur onderwerpt daarom het wereldsysteem aan een grondige revisie,
met het oog op een detectie en reparatie van systeemfouten. 