Slimme netten zorgen voor democratisering energiemarkt
26/04/2010
Eandis stelde haar proefproject met 4000 slimme
meters voor in het Mechelse Hombeek. Wat op het eerste zicht een technische gadget
lijkt, een hebbedingetje waarmee meterstanden van op afstand kunnen worden
uitgelezen, moet in de praktijk de opmaat worden van een heus slim
distributienet dat een ware revolutie inluidt voor onze manier van produceren
en gebruiken.
Eandis stelde haar proefproject met 4000 slimme
meters voor in het Mechelse Hombeek. Wat op het eerste zicht een technische gadget
lijkt, een hebbedingetje waarmee meterstanden van op afstand kunnen worden
uitgelezen, moet in de praktijk de opmaat worden van een heus slim
distributienet dat een ware revolutie inluidt voor onze manier van produceren
en gebruiken.
De toekomst is immers aan de hernieuwbare energie en aan de
opwekking van stroom op plaatsen waar ook de restwarmte nuttig kan worden benut,
bijvoorbeeld voor het verwarmen van serres, zwembaden of gebouwen of voor de
productie van stoom. Dat heet warmtekrachtkoppeling. Door de restwarmte nuttig
te gebruiken en niet via koeltorens in lucht of water te lozen wordt de
energieverspilling die in grote centrales plaatsvindt, tegengegaan. Landen als
Denemarken en Nederland demonstreren dat warmtekrachtkoppeling een enorm potentieel
heeft (tot vijftig procent van de elektriciteitsproductie). Maar om dat
potentieel te benutten, moet stroom wel lokaal geproduceerd worden.
Dat vraagt een ommezwaai in ons huidig gecentraliseerd
systeem van energievoorziening, waarbij enkele grote centrales in handen van
één monopolist met veel energieverliezen hun stroom over kilometerslange
hoogspanningslijnen bij de duizenden afnemers moeten brengen. Dat systeem moet
omgebouwd worden naar een decentraal systeem waar consumenten ook producenten
worden die met zonnecellen of warmtekrachtinstallaties stroom produceren, hun
overschotten op het net zetten of tekorten ervan af halen. Een doorsnee KMO kan
een windmolen installeren en beheren. Een ziekenhuis, zwembad of school kan met
zijn eigen warmtekrachtkoppeling de nodige warmte en elektriciteit produceren. Steeds
meer particulieren monteren zonnecellen op hun dak. En straks volgen
micro-warmtekrachtinstallaties, zo groot als een koelkast, de condensatieketel
op zodat zelfs gezinnen naast warmte ook stroom gaan produceren. Daarvoor heb
je Electrabel niet nodig. Integendeel. De consument kan kiezen en wordt zelfs
concurrent van de grote mastodonten. Er is een heel gezonde competitie bezig
tussen de producenten van windmolens, zonnepanelen en warmtekrachtmachines. De
bedrijven die zonnecellen ontwikkelen slaan mekaar om de oren met
rendementsrecords. Massaproductie komt op gang en zal de prijs fors doen dalen.
Bij elke verdubbeling van het geïnstalleerd vermogen, daalt de opwekkost met
20% en gezien technologie vaak met sprongen ontwikkelt, kunnen we ons aan nog
grotere prijsdalingen verwachten. Duurzame energie is trouwens graag gezien bij
steeds meer beleggers.
In dit decentraal model evolueert het elektriciteitsnet tot
een soort "internetstructuur" waarop de "prosumenten" overschotjes en tekorten
uitwisselen. Om dat tweerichtingsverkeer mogelijk te maken heb je slimme meters
nodig die op elk moment aangeven waar welke hoeveelheid wordt geleverd,
gebruikt of gekocht. De "slimme meters" waar Eandis nu mee begint te
experimenteren, kunnen straks slimme toestellen op zo'n manier sturen dat ze op
momenten van piekvraag energie opwekken (warmtekrachtinstallaties) en in
dalperiodes stroom afnemen (wasmachines, diepvriezen, inplugbare wagens). Via
slimme metering kan de inzet van piekvermogen worden beperkt en optimaliseren
de consumenten en decentrale producenten hun verbruik en productie door elektriciteit
te verbruiken op momenten van lage stroomprijs en te produceren bij
piekprijzen. Zo'n model van energievoorziening is efficiënter, kent minder
verliezen en heeft een veel kleiner risico op een black-out. In zo'n model
wordt onze stroommarkt niet langer gedomineerd door enkele dominante spelers.
Het net wordt publiek domein. Onze energiemarkten worden "gedemocratiseerd" en
oogsten overal de natuurlijke energiebronnen. Power to the people!
De transitie naar een duurzame en gedecentraliseerde
energievoorziening kent slechts één verliezer: de nucleaire lobby met zetel in
Parijs. Die is overigens niet pro-kernenergie omdat ze die technologie zo
fantastisch vindt, maar wel omdat die grote centrales als ze langer open
blijven een voldongen feit garanderen en decentralisatie, concurrentie en
innovatie de pas afsnijden. De levensduurverlenging van kerncentrales verzekert
nog eens enkele decennia hun inkomen. Maar ondertussen maken de decentrale
productiemogelijkheden een snelle ontwikkeling door en worden ze ook in de
praktijk gerealiseerd. De massaproductie komt op gang en je krijgt een massa
producenten. Vandaar. Il est douze
heures moins cinq. Suez 's éveille.
