Het Vlaams parlement
hechtte op 1 april haar goedkeuring aan het voorstel van decreet van Bart
Martens tot reparatie van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). Die reparatie
was nodig omdat de Raad van State in een arrest van 16 oktober 2008 enkele
afbakeningsplannen voor het VEN had vernietigd omdat deze niet waren
vastgesteld binnen de periode van vijf jaar na de inwerkingtreding van het
decreet. In het natuurdecreet stond inderdaad de ambitie om 125.000 ha VEN af te
bakenen uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding ervan. Deze termijn liep af
op 20 januari 2003. De Raad van State beschouwt nu deze termijn, tegen het
advies van de auditeur in, als een vervaltermijn die de bevoegdheid van de
Vlaamse Regering begrenst (RvS, arrest nr. 187.115 van 16 oktober 2008, Martens
vs Vlaamse Gewest). Dit wat nochtans niet de bedoeling van de
decreetgever, de datum was eerder een termijn van orde die de bedoeling had de
afbakening zo snel mogelijk te realiseren.
Door dit
arrest was er rechtsonzekerheid ontstaan. Want hoewel de directe rechtsgevolgen
van het betreffende arrest beperkt zijn tot een klein aantal percelen in één
afbakeningsplan (waarop de indiener van het beroepschrift een zakelijk belang
kon aantonen), zijn de onrechtstreekse gevolgen voor alle VEN-gebieden niet te
overzien. Immers, alle op basis van het natuurdecreet afgebakende VEN-gebieden
werden vastgesteld na de periode van vijf jaar. Beperkingen die voortvloeien
uit deze "onwettige" afbakeningen - zoals het verbod op het gebruik van
bestrijdingsmiddelen, vegetatiewijzigingen, daling van de grondwatertafel of
beperkingen die in vergunningen worden opgelegd ter vrijwaring van de
natuurwaarden in het VEN - zouden bijgevolg met succes kunnen aangevochten worden
voor de rechtbank. Ook het recht van voorkoop dat geldt in het VEN werd door
het arrest op losse schroeven gezet.
Een
oplossing op korte termijn drong zich dan ook op. Met het voorstel van decreet
van Bart Martens wordt nu verduidelijkt dat de termijn van vijf jaar moet
geïnterpreteerd worden als een "termijn van orde" in plaats van een
"vervaltermijn" en dus niet kan leiden tot een bevoegdheidsverlies van de
Vlaamse Regering. Dezelfde interpretatie werd ook gegeven aan de opmaak van de
natuurrichtplannen waarvoor een termijn van tien jaar was vooropgesteld. Samen
maakt dit dat de afgebakende VEN-gebieden overeind blijven. Het plenair
goedkeuren van het voorstel van decreet door het Vlaams parlement maakt dat een
gerepareerde natuurwetgeving verder kan ingezet worden voor de uitbouw van onze
natuurgebieden en het beschermen van haar biodiversiteit.
